ریشه اصلی رکود

دکترمحمد حسین ادیب

در سال 1391 و 1392 سالانه 1.2 میلیون واحد،انشعاب برق خانگی گرفتند این تعداد در سال 94 ، حدود یک میلیون واحد بود،به عبارت دیگر واحدهای مسکونی که به اتمام می رسند فقط 20 درصد کاهش یافته است و این نشان می دهد سرمایه گذاری برای اتمام واحد های مسکونی ناتمام فقط کاهشی حدود 20 درصدی داشته در حالیکه قیمت نفت 66 درصد کاهش داشته است.

اقتصاد تحت فشار گازانبری سقوط قیمت نفت و ورود سزمایه به بخش مسکن برای اتمام طرح های ناتمامی است که در دوران رونق مسکن آغاز شده و به فروش نمی رود، سقوط 66 درصدی قیمت نفت با ورود سرمایه به بخش مسکن و قفل شدن آن پس از ورود ، آثار رکودی کاهش قیمت نفت را تشدید می کند.
سرمایه در حد اوج درآمدهای نفتی ( فقط 20 درصد کمتر ) وارد بخش مسکن میشود و قفل میشود و مجددا به چرخه تجاری بر نمی گردد.

بانکها و موسسات 'مسکن محور 'با بالابردن سود سپرده منابع لازم برای اتمام طرح های سرمایه گذاری مسکن خود را تامین می کنند اما نمی توانند واجدهای مسکونی تولیدی را به فروش برسانند لذا قادر به بازپرداخت بدهی به سپرده گذار اولیه نیستند و مجبورند با بالابردن سود سپرده نسبت به بانکهای رقیب، منابع لازم برای بازپرداخت منابع سپرده گذار اولیه را فراهم کنند
بسیار بیش از ظرفیت اقتصاد پول برای اتمام طرح های ناتمام مسکن هزینه میشود ورود پول بیش از ظرفیت اقتصاد برای اتمام طرح هائی که با اتمام نیز به فروش نمی رسد رکود را دامن می زند.

افزایش سنگین قیمت مسکن در سال 91،تقاضای موثر مصرفی طبقه متوسط برای خرید مسکن را به شدت تضعیف کرد و کم درآمدها را با شدت بیشتری محتاج نیازهای ضروری کرده است لذا تقاضای موثر قشر متوسط برای خرید مسکن به شدت کاهش یافت و یا قدرت خرید قشر متوسط متناسب با تورم مسکن در سال 91 افزایش نیافت و تقاضای موثر قشر ضعیف نیز متوجه تامین معاش روزانه شد و از چرحه خرید مسکن حذف شد، این دو فرایند به کاهش شدید تقاضا در مسکن انجامید و باعث شد تا مسکن ارائه شده، نافروش بماند.

قشر متوسط و ضعیف نمی توانند مسکن های موجود با قیمت های موجود را خریداری کند و سرمایه کشور دارد در حوزه ای حرج میشود که برای محصول خروجی آن خریداری وجود ندارد و این روند همچنان ادامه دارد،گوئی که قدرت خرید قشر متوسط و ضعیف در سطح قبل از تورم سنگین سال 91 است

در 15 روز ابتدائی شهریور در کل کشور فقط 20 هزار واحد مسکونی به فروش رفته و اگر 12 ماه اینده فروش در حد 15 روز گذشته باشد 480 هزار واحد مسکونی به فروش می رود که معادل فروش واحد مسکونی در سال 1375 و معادل یک سوم فروش در دوران رونق سال 90 و 91 است و قسمت زیادی از واحدهای مسکونی که تحت عنوان فروش ثبت میشود تسویه حساب بین مالکین زمین و سازندگان زمین است که فروش واقعی نیست و فقط تسویه حساب بین مالک زمین و شریک سرمایه گذار است.